De enorme financiële bijdrage die migranten wereldwijd jaarlijks naar hun
achtergebleven familie sturen, zoals naar Marokko, Senegal en Pakistan, was het
vertrekpunt voor het Oxfam-Novib project Hoe ontwikkel jij de wereld? Toen Dita
van Middendorp en ik van hieruit brainstormden over andere manieren waarop
mensen ‘samenwerken aan ontwikkeling’, kwamen we uit op een grote variëteit aan
bijdragen. Wijzelf, bijvoorbeeld, ondersteunden in 2003 de asielzoekers met sociaal
juridisch advies bij VluchtelingenWerk op het AanmeldCentrum te Schiphol. Zo
droegen wij, voor zover mogelijk, een klein beetje bij aan een faire asielprocedure.
Dita en ik kwamen tot de vanzelfsprekende slotsom dat elk individu een specifiek
verhaal heeft wanneer het gaat over het samen ontwikkelen van de wereld. Dat blijkt
ook uit de workshops die Dita daarna met Claire Meeussen opzette voor het Oxfam-
Novib project. De ene keer komt een vorm van wereldburgerschap uit de verf, zoals in
het verhaal van de medisch specialist Santo Lewis Deng, die vanuit Rotterdam
medische apparatuur voor zijn geboorteland Soedan verzorgt. De andere keer betreft
het burgerschap ten aanzien van de omringende samenleving, zoals bij Fatima. Zij
stelt bij de Voedselbank in Amsterdam de pakketten samen voor mensen die niet goed
rond kunnen komen.
Het ontwikkelen van de wereld gaat niet alleen om het geven van geld aan mensen die
het nodig hebben of om het verlenen van sociale steun aan degenen die het even niet
rooien. Net zo belangrijk zijn de ideeën die individuen met elkaar uitwisselen op
ongebruikelijke momenten of minder bekende locaties. Toen ik in Mali tijdens een
vakantie de bewoners van de Dogonvallei bezocht, wees onze Malinese reisleider naar
een markante constructie op de dorpsheuvel. Het was een open vergaderruimte tussen
acht palen onder een uitgestrekt rieten dak. ‘De dorpsoudsten vergaderen hier elke
maand’, vertelde de gids. ‘Het dak hebben wij op zithoogte bevestigd opdat geen van
de aanwezigen kan gaan staan om zich boven de anderen te verheffen’. Een
architectonische ingreep tot conflictbeheersing, besefte ik. Sindsdien voel ik aan
waarom de architect Aldo van Eyck uitgekiende hoogteverschillen heeft aanbracht in
zijn boeiende bouwsels voor de Nederlands samenleving. Zijn sociaal ruimtelijke
inspiratie hiervoor heeft hij opgedaan in het Afrikaanse Mali, bij de Dogon. Een
prachtige ontwikkeling naar crossculturele dynamiek.

10-12-2008
Yolanda van Tilborgh
cultuursocioloog